De lokale tv zender DTV Den Bosch zond deze week een aantal afleveringen uit de serie Den Bosch in Vogelvlucht uit. Onder andere de Bossche Broek, het sluizencomplex in Lith en de Sint Jan kwamen aan bod. Als laatste in de serie was vrijdag 14 augustus Haverleij aan de beurt. “Haverleij in vogelvlucht” met commentaar van Yolie Mulkens, lid van Angrisa en veel kennis van de Haverleij. De aflevering is te zien op de homepage van www.angrisa.nl of in de audio-video collectie van Angrisa.

klik op de afbeelding voor een vergroting

Op zaterdag 1 augustus om 11.00 uur was de onthulling van het informatiebord bij de toogpaal die al jaren op de hoek Togenaarstraat/Hoogveldweg staat. De toogpaal is in de jaren 60 van de vorige eeuw tijdens werkzaamheden aan de kade van de Graaf van Solmsweg tevoorschijn gekomen. Gelukkig is hij niet bij het oud vuil weggezet maar heeft deze paal een mooi plaatsje in de Togenaarstraat gekregen. Frans Lucas, initiatiefnemer voor het plaatsen van dit bord en voorzitter Rob Gruben van Angrisa verrichtten de onthulling door de vlag in de Engelense kleuren van het infobord te trekken.

De lokale tv zender DTV Den Bosch heeft een kleine reportage van deze onthulling op dinsdag 4 augustus uitgezonden. Dit filmpje is ook te zien op de homepage van www.angrisa.nl of in de audio-video collectie van Angrisa.

Foto’s by Jan Selier (klik op de afbeelding voor een vergroting)

Angrisa heeft het initiatief genomen om een informatiebord te plaatsen bij de Toogpaal die al jaren op de hoek Togenaarstraat / Hoogveldweg staat. Deze Toogpaal is in de jaren ’60 van de vorige eeuw bij werkzaamheden aan de kade bij de Graaf van Solmsweg tevoorschijn gekomen. Bij Angrisa maar ook bij de bewoners van de woning waar de paal in de tuin staat komt regelmatig de vraag waarvoor dat “ding” toch dient. Dat ding is een Rolpaal of Toogpaal en verdient in onze ogen meer aandacht. Het informatiebord wordt a.s. zaterdag 01 augustus om 11.00 uur onthult. U bent van harte welkom om bij deze onthulling aanwezig te zijn.

Togenaarstraat met links de Toogpaal (1973)

Rolpaal of Toogpaal (2010)

Ook dit jaar worden we weer verrast door inwoners van Engelen en Bokhoven die documenten of objecten beschikbaar stellen voor het archief van Angrisa.

Kees van Hal, rechts op de afbeelding, kwam op een dinsdag tijdens onze inloopochtend op de R.K. Pastorie met een aantal bijzondere plattegronden van Engelen en Bokhoven uit 1957 waarop aangegeven werd hoe het nieuwe waterleiding netwerk aangelegd ging worden, heel bijzonder!

Van familie Zijlmans kregen we een mooi shirt dat aan de leerlingen van de basisschool werd uitgereikt. De tekening op het shirt is het resultaat van een tekenwedstrijd voor de jeugd, gewonnen door Joris Kaal, vanwege de Wet op het Basisonderwijs (1985) waarin werd vastgelegd dat zowel de traditionele lagere school als de kleuterschool werden samengevoegd tot een schoolvorm. De tekening stelt twee bomen voor, de kleuterschool (b’Engelenbak) en de lagere school (Kempenaarsschool) tezamen verbonden tot Basisschool

Kempenaarsschool b’ Engelenbak

Dinsdag ochtend kwam Ad van de Griend op bezoek met een enorm muziekinstrument. De Tuba die Ad ons overhandigde had hij gekregen van zijn zwager Bert de Bie en het instrument was oorspronkelijk van Henricus Hagelaar (1901-1984). Henricus ofwel d’n Hen was vanaf de oprichting in 1927 lid van muziekvereniging Tot Onderling Genoegen, nu Muziek Collectief Engelen.

Tot slot willen wij iedereen bedanken voor de spullen die nu al spontaan ter beschikking worden gesteld vanwege de komende expositie ter gelegenheid van “25 jaar Haverleij”.

Tijdens het jubileumweekend t.g.v. viering 25 jaar bestaan van onze prachtige Haverleij, zullen we als Heemkundekring Angrisa in het weekend van 28-30 augustus 2026 een expositie inrichten waarin de rijke geschiedenis van De Haverleij in beeld gebracht zal worden.

Angrisa heeft de laatste jaren al veel bijzondere archiefstukken verzameld, maar is nu vooral op zoek naar de documentatie, denk aan (digitale)foto’s, kranten-en tijdschrift artikelen, schilderijen, tekeningen, kopers brochures van de diverse kastelen en overige bijzonderheden die met de geschiedenis van De Haverleij te maken hebben.

Mocht je materiaal beschikbaar hebben dan stuur dan een mail aan info@angrisa.nl, dan nemen we persoonlijk contact op om het aanleveren van het persoonlijke materiaal te regelen.

Namens Angrisa en organisatie jubileum 25 jaar Haverleij alvast veel dank voor alle medewerking!!

Een mooie aanwinst voor het video archief van Angrisa. Erwin Walk schonk Angrisa een filmpje uitgezonden in 1993 door de Bossche Lokale Omroep Stichting (BLOS) met commentaar van Harry Kemps.

Een samenvatting van de wedstrijd FC Engelen tegen SC Elshout uit 1993 en aansluitend een interview met de toenmalige voorzitter en medeoprichter van FC Engelen Peter Hopmans.
De film is terug te zien op de homepage van de website van Angrisa.

Een opmerkelijk, eigentijds en hoogwaardig woon, natuur en recreatiegebied in ’s Hertogenbosch. Dat was de opdracht van de gemeente in het jaar 2000. Twee Nederlandse architecten, de stedenbouwkundige Sjoerd Soeters en de landschapsarchitect Paul van Beek, gaven hier op geheel eigen wijze invulling aan. Een stadsuitbreiding van ongeveer 210 ha. ten noordwesten van ’s Hertogenbosch waar voor wonen 25 ha. en voor een golfbaan 65 ha. was gereserveerd, de rest van het inrichtingsvoorstel was naast infrastructuur voor parktuinen, waterpartijen, rietzones en een wandelbos.
In een overvolle podiumzaal van de Engelenburcht gaf landschapsarchitect en mede- ontwikkelaar van Landschap Haverleij zijn visie over de oorspronkelijke plannen en de huidige situatie van de Haverleij.

Op zaterdag 20 en zondag 21 juni verandert Engelen in een archeologisch onderzoeksgebied. Op verschillende plekken in het dorp wordt gezocht naar sporen uit het verleden: de linie van 1629, aangelegd tijdens het Beleg van ’s-Hertogenbosch.
In samenwerking met Heemkundekring Angrisa nodigen archeologen van Erfgoed ’s-Hertogenbosch, onderzoeksbureau BAAC en CARE je uit om mee te doen. CARE (Community Archaeology in Rural Environments) is een gemeenschapsarcheologieproject waarin inwoners, onder begeleiding van deskundigen, onderzoek doen naar de geschiedenis van hun eigen dorp of streek. Behalve in Nederland, loopt dit ook in Polen, Tsjechië en Engeland.
De inname van ’s-Hertogenbosch door de Staatse troepen onder leiding van stadhouder Frederik Hendrik was een keerpunt in de Opstand tegen het Spaanse gezag. Het opende de toegang tot de Zuidelijke Nederlanden en vormde de opmaat naar de vredesonderhandelingen die zouden uitmonden in de erkenning van de Republiek der Nederlanden in het Verdrag van Münster (1648).
Een deel van deze linie liep door Engelen. Ten zuiden van het dorp, op en rond de Engelerschans, lag het kampement van de graaf van Solms, waar zo’n 3000 soldaten verbleven. Tijdens het archeologieweekend gaan bewoners samen met archeologen op zoek naar de exacte ligging van deze linie en naar sporen van het kampement.
Jouw tuin als opgravingsplek?
Een groot deel van de verdedigingswerken is later overbouwd door de dorpskern van Engelen. Toch zijn er nog plekken waar resten van het kampement of van de linie in de ondergrond bewaard kunnen zijn. Vooral ten noorden van de Engelerschans verwachten archeologen goede kansen op sporen en vondsten (zie kaartje onderzoeksgebied).
Heemkundekring Angrisa is daarom op zoek naar bewoners in het onderzoeksgebied die hun tuin of perceel beschikbaar willen stellen voor archeologisch onderzoek. Je kunt daarbij zelf mee opgraven, of je tuin openstellen voor onderzoek door een klein team van deelnemers.
Ook zonder eigen tuin in het onderzoeksgebied ben je van harte welkom om mee te doen. Je sluit dan aan bij één van de onderzoekslocaties en helpt mee met het veldwerk.
Verspreid in het dorp graven we onderzoekputjes van 1 bij 1 meter, die laag voor laag uitzeven tot een diepte van ongeveer 1 meter. Alles wat we tegenkomen wordt verzameld en gedocumenteerd. Samen krijgen we zo een beeld van de activiteiten en bewoning door de tijd in verschillende delen van Engelen. Er wordt gewerkt in kleine groepjes van drie à vier mensen per locatie. Na afloop wordt het putje uiteraard weer netjes gedicht.
Leuk om samen te doen met je gezin, vrienden of buren! Ervaring met archeologie is niet nodig: deskundige archeologen begeleiden het hele onderzoek. De foto, gemaakt tijdens een eerdere editie in de Vughtse Gement, laat zien hoe het er in de praktijk aan toegaat.
Doe mee
Benieuwd wat er onder jouw voeten schuilgaat en zin om mee op ontdekking te gaan? Of heb je nog vragen over het weekend? Stuur een bericht naar info@angrisa.nl

Op maandagmiddag 13 april hielden Jan Selier en Rob Gruben van Heemkundekring Angrisa een gastles voor groep 8 van basisschool De Matrix. De les ging over wat er in de Tweede Wereldoorlog in Engelen was gebeurd. Jan en Rob vertelden over een neergestort vliegtuig, over een Joods meisje, over de verwoeste huizen, maar vooral over de 18 mensen die als gevolg van een granaataanval om het leven waren gekomen. In het voormalige pensionaat aan de Diezekant werd door een Duitse dokter en de aanwezige zusters alles gedaan om de gewonden te helpen. De slachtoffers werden onder barre omstandigheden – Engelen lag nog steeds onder vuur – in linnen lakens van het pensionaat gewikkeld en ongekist begraven op de plek aan de Achterstraat waar tegenwoordig het herdenkingsmonument staat. De kinderen luisterden met grote belangstelling en stelden vele vragen. Ook hadden ze allemaal een gedicht gemaakt over de oorlog in Engelen. Heemkundekring Angrisa zal daaruit een keus maken en dat gedicht zal dan op 4 mei bij de herdenking bij het monument worden voorgelezen. Dit gedicht zal samen met een verslag van de herdenking kort na 4 mei op onze website voor iedereen zijn na te lezen.

Afbeeldingen: Michiel van der Sangen leerkracht “De Matrix“